H Montessori δεν είναι "μέθοδος"...

Πάει και η πέμπτη ομάδα γονέων...μια ανάσα πριν την επόμενη ένιωσα την ανάγκη να γράψω για να το ξορκίσω όπως έχω ξαναπεί.

Ίσως γιατί ζούμε σε μια εποχή που υπάρχει ένα gadget για όλα (μέχρι και καθαριστής για αμπελοφάσουλα βγήκε!), ίσως πάλι γιατί έχουμε λιγάκι χάσει και την μπάλα με τον χρόνο και τον εαυτό μας, αυξάνουν ολοένα και περισσότερο οι άνθρωποι που ψάχνουν "μεθόδους" για να μεγαλώσουν τα παιδιά τους. Κι έτσι οι γονείς έχουν κάπως μοιραστεί σε γονείς τής μιας ή της άλλης κατεύθυνσης στην ανατροφή παιδιών και συχνά πυκνά αλληλοκοιτιούνται με μένος...
'Έτσι πέφτουν στην παγίδα να ακολουθούν κατά γράμμα βιβλία οδηγούς και υλικά ανά ηλικία για να τα βγάλουν πέρα με το απίστευτα απαιτητικό project της γονεικότητας.

Ένα από τα πράγματα που κάνει την Μοντεσόρι ξεχωριστή είναι το υλικό που μετά από πολλά χρόνια έρευνας κατέληξε να προτείνει ανά ηλικία για την εκπαίδευση των παιδιών. Και ιδού η παγίδα που πέφτουν συχνότερα οι γονείς που προσεγγίζουν την Μοντεσόρι..νομίζουν πως αν ετοιμάσουν δραστηριότητες κατά γράμμα και τις προσφέρουν στα παιδιά ως δια μαγείας τα παιδιά θα γίνουν "κάτι " άλλο από αυτό που ήταν. Ευτυχώς αυτό δεν πιάνει ποτέ, και λέω ευτυχώς γιατί θα ήταν τρομερά επικίνδυνο αν συνέβαινε κάτι τέτοιο. Το υλικό περιβάλλον δεν είναι τίποτα άλλο από τον καθρέφτη της γενικότερης γνώσης και στάσης που έχουμε απέναντι στο παιδί. Για αυτό πριν αγοράσουμε οποιοδήποτε εξειδικευμένο σούπερ παιχνίδι χρειάζεται όπως συνήθως να κάνουμε μια κουβέντα με τον εαυτό μας για το πως και κατά πόσο γνωρίζουμε το παιδί.
Σκέφτηκα λοιπόν να υπενθυμίσω αυτά τα πρώτα και πολύ σημαντικά που πρέπει να γνωρίζουμε για το παιδί και τα οποία πρέπει να είναι γνώμονας και οδηγός μας για ότι του προσφέρουμε...
Πρίν ασχοληθούμε με το παιδί πάντα πρέπει ν ασχολούμαστε με το εαυτό μας, να μάθουμε τις αντιδράσεις, τα όρια μας και να συνειδητοποιήσουμε την ύπαρξη ένος άνθρώπου που διανύει μια μοναδική για την ζωή του περίοδο.

Και ποιο; είναι αυτός ο καθόλου μικρός άνθρωπος; Τα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά του θα μας βοηθήσουν πολύ. Για την μοντεσσόριανη φιλοσοφία ειδικότερα η γνώση για τον αφομοιωτικό νου, τις ευαίσθητες περιόδους και τις ανθρώπινες τάσεις είναι η βάση για να μπορούμε να πούμε ότι προσεγγίζουμε γνωστικά τα πρώτα 6 χρόνια ζωής ενός παιδιού αλλά και όσα θα διαμορφώσει και αργότερα. Υπάρχει βιβλιογραφία αλλά και αξιόπιστα site  για να διαβάσουμε (με χαρά να βοηθήσω, αλλά υπάρχουν και εδώ χρήσιμες πληροφορίες).

Έπειτα το να βάλουμε τον εαυτό μας σε διαδικασία να παρατηρεί συχνά αβίαστα και ουσιαστικά το παιδί μας όχι με διάθεση να κρίνουμε ή να βγάλουμε συμπεράσματα αλλά με το κίνητρο να καταλάβουμε όσα μπορεί και όσα προσπαθεί να κάνει. Να μάθουμε το σώμα του και την ιδιοσυγκρασία του που όμως δεν φταίει σε όλα όπως εύκολα το ονομάζουμε για όλες τις δύσκολες καταστάσεις.  Αυτό σε συνδυασμό με την γνώση θα μας οδηγήσει στο υλικό και την οργάνωση του περιβάλλοντος του σπιτιού μας. Και τότε έχουμε πολλές πιθανότητες πρώτα από όλα να χτίσουμε μια υγιή σχέση με το παιδί που θα βασίζεται σε όσα πραγματικά έχει άναγκη και όχι όσα επιτάσσει η ¨ηλικία" του και οι συγκρίσεις με τα συνομήλικα ξαδερφάκια του...

Το υλικό λοιπόν της μεθόδου μοντεσόρι είναι βαθιά επιστημονικό αλλά και όχι...αν χρησιμοποιείται χωρίς κανένα γνωστικό υπόβαθρο και καμιά διάθεση κατανόησης του έργου της παιδικής ηλικίας.
Η Μοντεσόρι στους δικούς της καιρούς μίλησε για στάση απέναντι στον νέο άνθρωπο που γεννιέται, είναι μια ολόκληρη φιλοσοφία που πάει χέρι χέρι σαν ένα κομμάτι από το μεγάλο παζλ της ουσιαστικής ανατροφής του ανθρώπου. Μου 'ρχεται στο νου το παρακάτω όταν πολλές φορές με κυριεύει αυτή η παράξενη "εξουσία" του γονιού...

"The parents of a child should not be the creators but his guardians." M.Montessori (1870-1952)

Ας αφήσουμε λοιπόν τις αναποτελεσματικές "αποτελεσματικές" μεθόδους κι ας πάμε στην ουσία. Η αλήθεια βέβαια είναι ότι υπάρχουν πολλοί δρόμοι προς τα εκεί...Καλό βροχερό σαββατοκύριακο!!

Φθινοπωρινές μυρωδιές...

Καθώς περιφερόμουν ζαλισμένη σε ένα από τα γνωστά άγνωστα πολυκαταστήματα μου ήρθε μια ιδέα...

 Εδώ και μέρες είχα παρατηρήσει τον Δημήτρη να μυρίζει με μανία διάφορα πράγματα που έχουν    έντονη μυρωδιά στον κήπο αλλά και στο σπίτι (ευτυχώς τα απορρυπαντικά είναι μη προσβάσιμα!). 

Πέφτοντας πάνω σε μια σειρά από αρκετά οικονομικές αλλά συνάμα γυάλινες και κομψές αλατιέρες μου ήρθε η ιδέα για τα μπουκαλάκια όσφρησης! Το συγκεκριμένο υλικό χρησιμοποιείται στις μοντεσσοριανές τάξεις στην ενότητα της εκλέπτυνσης των αισθήσεων και προσφέρεται σε μεγαλύτερη ηλικία γύρω στα 3 σαν αισθητηριακή εμπειρία (μόνο μυρίζουν και ζευγαρώνουν)  και αργότερα προσφέρεται και το λεξιλόγιο (τι μυρίζουν) στα παιδιά. Προσφέρονται δε σετ με ταξινομημένες μυρωδιές όπως πχ μυρωδιές της κουζίνας (λεμονί, κανέλα κτλ), μυρωδιές από λουλούδια (αιθέρια έλαια από τριαντάφυλλο, γιασεμί κτλ). Σαν τώρα θυμάμαι στην τάξη που προσπαθούσαμε να βρούμε τον πιο καλό τρόπο να τις φυλακίσουμε στο μπουκάλι και να μην ξεθυμάνουν μέχρι το τέλος της ημέρας (μπορεί να ανοιγοκλείνονταν έως και 20 φορές!). συγκεκριμένη δραστηριότητα ξεκινά από 18 μηνών που την έδωσα εγώ σαν καθαρά αισθητηριακή εμπειρία και συνεχίζει γύρω στα 3-4 χρόνια με ζευγάρωμα (όπου φτιάχνετε 2 από κάθε μυρωδιά αλλά σε αλατιέρες που να μην φαίνεται το περιεχόμενο και το παιδί μυρίζει και ζευγαρώνει. Οι μυρωδιές είναι άπειρες αρκεί να βρείτε τρόπο να τις κλείσετε σε μπουκαλάκι!

Ετοίμασα λοιπόν έναν ξύλινο δίσκο (ψωμιέρα για την ακρίβεια) και 4 αλατιέρες με διαφορετικές μυρωδιές. Στον πάτο έβαλα ένα βαμβάκι τύπου ντεμακιγιάζ γιατί βοηθά στην διατήρηση της οσμής.

κανέλα και ελαφρώς βρεγμένο βαμβάκι για να κολλήσει, ξύσμα από άγουρο πορτοκάλι,ξύλα από γαρύφαλλο, ξύσμα από πράσινο λεμόνι και έτοιμα!

Η αλήθεια είναι πως δεν ήξερα πως θα αντιδράσει ο γιος μου μιας και η γνώση μου λέει ότι οι αισθητηριακές εμπειρίες παντός είδους είναι πάντα καλοδεχούμενες και ο ίδιος μου είχε δείξει ότι τον ενδιαφέρει...και δεν έκανα λάθος...

η καινούργια δουλειά που του πρόσφερα φρόντισα να έχει κάτι που ξέρει να κάνει, να ανοίγει καπάκια, και αυτό τον ενθουσίασε! Έπρεπε να τα ανοίξει όλα πριν ξεκινήσουμε...

του πρόσφερα να μυρίσει μια μια χωρίς σχόλια, αναγνώρισε το πιο οικείο του το λεμόνι, το επιβεβαίωσα και εγώ...δεν ονόμασα κανένα άλλο, δεν έχει κανένα νόημα ακόμα!

Τον άφησα να μυρίσει και να ξαναμυρίσει όσο θέλει...μέχρι που τα έβαλε πίσω, απορώ αν ζαλίστηκε ειδικά με το γαρύφαλλο!

 σε λίγες μέρες που θα έχουν ξεθυμάνει θα ανανεώσω τις τρεις και θα προσθέσω μία καινούργια...

έχετε καμιά ιδέα τι να βάλω;

Καλή επιτυχία!

πρόταση 6: Αλεύρι + νερό = συγκέντρωση!

Μία από τις βροχερές μέρες που πέρασαν ο Δημήτρης έμεινε σπίτι και άρχισε να δυσκολεύεται... Σκέφτηκα λοιπόν ότι είναι ωραία ευκαιρία να δώσω λίγο τροφή στις αισθήσεις του. Με μερικά υλικά που πάντα έχουμε σπίτι του ετοίμασα ένα αισθητηριακό δίσκο:

• αλεύρι απλωμένο σε ένα πλαστικό δίσκο
• νερό μέσα σε μια αλατιέρα (μπορείτε αν το επαναλάβετε να βάλετε χρωματιστό νερό)
• μια μεγάλη πετσέτα μπάνιου στο πάτωμα γύρω από εκεί που δούλευε και είμαστε έτοιμοι...
• λίγη ταινία διπλής για να στερεώσω τον δίσκο στο τραπέζι, οι κινήσεις του ακόμα είναι απότομες νόμιζα...αλλά δεν χρειάστηκε.

 Στην αρχή τα υλικά δεν είχαν αναμειχθεί...

 Τα ακροδάχτυλα των παιδιών είναι πάρα πολύ ευαίσθητα  στις υφές, πολλές φορές στο σχολείο τα παιδικά χέρια αντιλαμβάνονταν  ελάχιστες λεπτομέρειες στην υφή ή την τραχύτητα αντικειμένων σε σχέση με τα ¨ταλαιπωρημένα" δικά μου! 

 αρχίζει να αναμιγνύει ...

και να πως γίνεται το ζυμάρι!

Συνέχισε για ώρα να αναμιγνύει, να κοιτάζει, να δοκιμάζει...

Το βλέμμα του δείχνει το πόσο τον ενδιέφερε αυτό που έκανε. Γύρω του υπήρχε θόρυβος και δραστηριότητα αλλά αυτό δεν του αποσπούσε καθόλου την προσοχή. Όλες του οι δυνάμεις ήταν επικεντρωμένες σε αυτό που έκανε. Κάνεις δεν τον διέκοψε, το υλικό τον πήγαινε από μόνο του να το ανακαλύψει. Αποφάσισε ο ίδιος πότε έχει τελειώσει. Βγήκε χαρούμενος και ήρεμος από αυτό που έκανε. Νομίζω ότι αυτό μπορεί και να λέγεται συγκέντρωση!

Με απλά πράγματα προκαλέστε τις αισθήσεις των παιδιών! Καλό κουράγιο στο μάζεμα!! Αξίζει τον κόπο!

Αισθήσεων συνέχεια...από 10 εβδομάδων

Η όραση γίνεται πιο ξεκάθαρη και η αφή μπαίνει στο παιχνίδι!

Είχαμε μείνει στις δέκα εβδομάδες λοιπόν, και από εδώ και πέρα θα δώσουμε στο παιδί κίνητρο για να αγγίξει (ακούσια στην αρχή) και να κινήσει το οπτικό ερέθισμα..με σκοπό τι άλλο να το φέρει στο στόμα για να το εξερευνήσει!

Γύρω στις δέκα εβδομάδες λοιπόν δίνουμε το κουδουνάκι, σε απόσταση τόση που να μπορεί να το χτυπήσει με το χέρι του κατά λάθος...τι ωραίος κόσμος οι κινήσεις του αρχίζουν να έχουν αποτέλεσμα,μπορεί να κινήσει κάτι!! Ο Δημήτρης όταν το κατάφερε πρώτη φορά σχεδόν τρόμαξε!! Του άρεσε όμως και συνέχισε! Μπορείτε να βρείτε κουδουνάκι σε χριστουγεννιάτικα ή σε καταστήματα με μουσικά όργανα (υπάρχει κρουστό που έχει τρία επάνω, είναι αρκετά βαρύ όμως όποτε μπορείτε να επέμβετε!)

Όταν το παιδί στηρίξει καλά το κεφάλι και περνά αρκετή ώρα μπρούμυτα είναι η ώρα για τον κρίκο. Επιλέξτε από καλό ξύλο χωρίς βερνίκι και σε διάμετρο να χωρά το χεράκι του. Κρεμάστε τον και είτε ανάσκελα είτε μπρούμυτα θα προσπαθήσει να τον γραπώσει, το σχήμα του βοηθά σε αυτό.

Μπορείτε από εδώ και πέρα να κρεμάσετε μπάλες από ύφασμα και ότι άλλο θα βρίσκατε ενδιαφέρον να εξερευνήσει το παιδί με χέρια πόδια και στόμα!

όσο καλύτερα τα υλικά τόσο πιο πολύ το ενδιαφέρον που θα δείχνει το παιδί, δίνουμε πάντα το καλύτερο στο μικρότερο!! Εδώ το κουδουνάκι είναι κρυμμένο! Αν έχετε γιαγιά που πλέκει ή εσείς είναι ότι καλύτερο!

Όσο περνά ο καιρός το παιδί θα κατακτά ολοένα και περισσότερα...θα έχουν μια λογική σειρά αλλά το κάθε παιδί έχει τον τρόπο και τον χρόνο του προς την κινητική ανεξαρτησία. Εσείς μην βάζετε εμπόδια σε αυτή και αυτή θα γίνει με τον τρόπο της. Το κατάλληλο περιβάλλον δεν φτιάχνει γρηγορότερα και εξυπνότερα παιδιά αλλά τους ανοίγει τον δρόμο να αναπτυχθούν με όλες τους τις δυνάμεις. Αφήστε στην άκρη το καρότσι και το ρηλάξ και δώστε στο παιδί άπλετο χώρο στο πάτωμα.

Αρχικά σύρει το σώμα του προς κάτι που το ενδιαφέρει..δώστε του το κίνητρο βάζοντας όμορφα πράγματα κοντά του,όπως μια όμορφη μπάλα..

Θα γυρίσει με το πλάι μπρούμυτα και ανάσκελα, βάλτε του τον ολόσωμο καθρέφτη οριζόντια από τις πρώτες μέρες (μεγάλη συζήτηση η οργάνωση του δωματίου..θα γίνει και αυτή σύντομα!)

Θα καθίσει με στήριγμα και αργότερα χωρίς. Δώστε του μαξιλάρια για να στηρίξει τη μέση του και προσέξτε γύρω του γιατί πέφτει σαν βαρίδι δεξιά και αριστερά χωρίς προειδοποιήση. Η δουλειά που γίνεται τα τρία πρώτα χρόνια είναι πολυ πολυ σημαντική εξού και το τεράστιο κεφάλι των παιδιών αυτής της ηλικίας που είναι τόσο βαρύ που χάνουν πολλές φορές την ισορροπία του κέντρου τους! Τώρα που κάθεται μπορεί να πάρει κοντά του ενδιαφέροντα πράγματα και να τα εξερευνήσει. Φτιάξτε το καλάθι με τους θησαυρούς και αλλάξτε τον όταν το βαρεθεί. Γεμίστε το με ασφαλή καθημερινά αντικείμενα που μπορεί να βάλει στο στόμα του. Κρατείστε μια ταξινόμηση σε αυτά που βάζετε (ο μαθηματικός του νους τώρα χτίζεται!) Ας πούμε ένα καλάθι με κουζινικά, ή ένα άλλο με κυκλικά αντικείμενα...Βάλτε τα στο στόμα σας αφου τα πλύνετε και νιώστε αν είναι επικίνδυνα πριν τα προσφέρετε. Έχετε στο νου ότι το δικό του στόμα μπορεί να είναι πιο ευάισθητο αλλά είναι φτιαγμένο να εξερευνά, μην είστε υπερπροστατευτικοί σε συτό. Να μερικές ιδέες..

Θα μπουσουλήσει, δώστε του χώρο να το κάνει αφήνοντας στα μέρη που περνά ώρες το παιδί πολύ ελεύθερο χώρο και φιλικό δάπεδο για να το κάνει. Ανοίξτε τα έπιπλα. Μην ξεχνάτε το κίνητρο!! Όμoρφα αντικείμενα που κυλούν και το προκαλούν. Θα μπορούσε να είναι και ένα τσίγκινο κυλινδρικό κουτί με όμορφα σχέδια επάνω!

Θα αναζητήσει κάτι σταθερό να πιαστεί για να σηκωθεί, ξανακλέιστε τα έπιπλα και αφήστε κενούς χώρους όχι πολύ μεγάλους μεταξύ τους. Προσέξτε να υπάρχουν σταθερά και βαριά έπιπλα καθώς θα βάλει όλη του τη δύναμη για να σηκωθεί. ένα βαρύ σκαμπώ είναι ότι πρέπει για το δωμάτιο του. Η Μ.Μ. προτείνει μία μπάρα για αυτή την περίοδο, αναλόγως με την διάθεση σας για μερεμέτια σας την προτείνω...

Δεν είναι κάτι παραπάνω από μια μπάρα όπως του σκουπόξυλου στερεωμένη στον τοίχο μπορείτε να συμβουλευτείτε μαγαζιά με κουρτινόξυλα στο ύψος της μασχάλης του παιδιού. Καταλυτικό ρόλο παίζει ο καθρέφτης!

Θα κάνει μικρά και δειλά βήματα, εδώ τα έπιπλα παραμένουν κλειστά φτιάχνοντας κοντινές αποστάσεις για να έχει το παιδί να πιαστεί και να πάει και σιγά σιγά θα ανοίγουν...θυμάμαι το δωμάτιο του Δημήτρη αυτή την περίοδο έμοιαζε με πάγκο λαικής το ένα έπιπλο δίπλα στο άλλο, άρχιζε από το πρώτο και πλάι πλάι πήγαινε μεχρι το τελευταίο και μετά τοίχο και φύγαμε...

Όταν πια περπατήσει το σπίτι θα έρθει στα κανονικά του. Αν πάλι είστε της μίνιμαλ διακόσμησης θα σας έλεγα να το ξανασκεφτείτε. Τα παιδιά που περπατούν δεν θέλουν αχανείς χώρους μέσα στο σπίτι γιατί μάλλον θα τρέχουν και δεν θα συντονίσουν ποτέ σωστά το σώμα και την ισορροπία τους. Οι μικροί περιπατητές θέλουν εμπόδια στο διάβα τους για να γίνουν σωστοί περιπάτητες. Προσέξτε τις πτώσεις και τις πολύ επικίνδυνες επιφάνειες και αφήστε το παιδί να μάθει να ελίσσεται στο σπίτι κατακτώντας την τέλεια βάδιση και ισορροπία. Αποφύγετε τις συνεχείς και κοντινές χρονικά μετατοπίσεις επίπλων γιατί θα δείτε ότι θα έχετε πολλές πτώσεις. Αφήστε το παιδί να μάθει το σπίτι καλά και αν αλλάξετε κάτι κάντε το πολύ σταδιακά και προσεκτικά.

Αυτά, ελπίζω να βοήθησα!!

Καλό δρόμο...!!

Οι αισθήσεις...

Είναι τα όπλα του για να γνωρίσει τον κόσμο. Όσο πιο πολύ τροφή δώσουμε στις αισθήσεις του τόσο πιο γερές βάσεις θα χτίσει για τη γνώση. Η Μ.Μοντεσσορι μίλησε για την αισθητηριακή παιδεία. Υποστήριξε λοιπόν ότι τα πρώτα αυτά χρόνια η παιδεία πρέπει να προσλαμβάνεται μέσω όλων των αισθήσεων και δημιούργησε συνεργαζόμενη με λαμπρούς επιστήμονες της εποχής το λεγόμενο μοντεσσοριανο υλικό με το οποίο και δούλεψε στα σχολεία που ίδρυσε....
Δίνουμε λοιπόν στα μικρά παιδιά να πιάσουν να γευτούν να μυρίσουν και να εξερευνήσουν πληθώρα αντικειμένων και υλικών προσέχοντας πάντα την ασφάλεια τους...ο καλύτερος τόπος για τις αισθήσεις είναι ένας περίπατος στην φύση. Ψάξτε κοντινά πάρκα, το φθινόπωρο μπαίνει και οι μυρωδιές είναι καταπληκτικές!