Γιατί να δίνω χρόνο στο τρίχρονο παιδί μου;

Πέρασε πολύ καιρός από τότε που αισθάνθηκα την ανάγκη να γράψω κάτι.
Ίσως γιατί με το δεύτερο παιδί μου με εκπλήσσουν πια λιγότερα. Ίσως γιατί στα επόμενα παιδιά ρίχνεις νερό στο κρασί σου.
Το μόνο σίγουρο είναι πως λόγω δουλειάς τώρα πια, "αγαπώ" και κατανοώ πολύ περισσότερο τους γονείς. Σαν να τους θυμώνω πιο λίγο, όσο περισσότερους γνωρίζω.

Αλλά ας μπω στο θέμα μου. Κρατώντας την κόρη μου από το χέρι, μιας κι είναι τριών, σε διάφορες καινούργιες συγκινήσεις, παρατηρώ τον "θόρυβο" που κάνουμε εμείς οι γονείς. Από την χαρά μας για το καινούργιο, την προσμονή μας να ανήκει ή ίσως και την ανάγκη μας να πηγαίνουν όλα κατα γράμμα.
 Και σκέφτομαι μετά, πόσες άραγε είναι εκείνες οι περιστάσεις στη ζωή ενός τρίχρονου, που αν δεν πάνε όλα κατά τας γραφάς θα συμβεί κάτι τρομερό και ανεπανόρθωτο στην ζωή του; Στο σώμα και στον νου ενός τρίχρονου συμβαίνουν πολλά και σημαντικά τούτη την περίοδο. Έχει τρομερό ενδιαφέρον για την γλώσσα που το περιβάλλει, προσπαθεί με μανία να συντονίσει το σώμα του και να ενεργοποιήσει τα χέρια του, αποκτά μια πρώτη αίσθηση της συνειδητής επιλογής και κυρίως, πολύ κυρίως ανοίγεται δειλά προς τους ανθρώπους.
Δεν μπορεί να ανήκει σε ομάδα, δεν μπορεί πάντα να εκτελεί εντολές σε χρόνο και χώρο κοινό με τους άλλους και θέλει χ ρ ό ν ο, υπομονή και χ ώ ρ ο να παρατηρήσει κάτι πριν μπει σε αυτό.
Δεν θυμάται και δεν τηρεί συμφωνίες γιατί αυτό πάει εντελώς κόντρα στην ανάπτυξη του. Ζει στο εδώ και στο τώρα και χρειάζεται υπενθύμιση ακόμα και για τα αυτονόητα. Σταδιακά μέσα από ρουτίνες κι αφού αισθανθεί ότι το κατανοούν και του δίνουν χρόνο θα μάθει να ζει σε κανονικότητα που μάλιστα την έχει και πολύ ανάγκη.
Προτεραιότητα του είναι να εξερευνήσει και να μάθει με όλες του τις αισθήσεις και αυτό, τούτη την περίοδο, δεν μπορεί να μπει σε καλούπι. Και δεν χρειάζεται εδώ που τα λέμε. Κι αν χρειάζεται είναι για τα λίγα και πολύ σημαντικά που "θρέφουν" βιολογικά ένα παιδί.

Ας μιλάμε ήρεμα στα παιδιά, ας τους το λέμε λιγότερες φορές, ας κοιτάμε τι κάνουν και ας προτείνουμε κάτι που ακούει αυτό που λένε και οδεύει προς αυτό που "πρέπει" να γίνει. Ο χρόνος που ζητούν τις πιο πολλές φορές φαντάζει πολύς στα μάτια μας. Αλλά δεν είναι. Εμείς οι μεγάλοι δεν έχουμε χρόνο για πολλά. Είμαστε σε ένταση και θέλουμε να γίνονται τα πράγματα "σωστά"και "γρήγορα". Μα αυτό θα το ανακαλύψουν τα παιδιά μας αργότερα. Γιατί τώρα δεν τους προσφέρει τίποτα. Ευτυχώς η φύση έχει κάνει αυτά τα πλάσματα να είναι βαθιά εγωκεντρικά τα πρώτα τους χρόνια. Γιατί μόνο έτσι μπορούν να είναι. Κι εμείς οι ενήλικες φοβόμαστε σαν βλέπουμε στοιχεία που μοιάζουν με ελαττώματα, πως τα παιδιά θα είναι πάντα έτσι. Η φύση έκανε τα παιδιά εγωκεντρικά. Σαν να θέλει να τα προστατεύσει από το να υπακούσουν σε όσα δεν τρέφουν την ανάπτυξη τους. Και θα πάψουν αν είναι όταν θα μπορούν να επεξεργαστούν τους άλλους. Όταν θα έχουν πάρει όσα χρειάζονται για να χτίσουν τον εαυτό τους. Τότε  θα ανταποκριθούν.  Θα μπορούν αν συνεργαστούν. Όσο σηκώνουν οι πλάτες τους.Τα τρία δεν είναι η κατάλληλη ηλικία για να "μάθουν" να τα έχουν όλα στην ώρα τους. Γιατί σκέφτονται, αφομοιώνουν, κατανοούν και επεξεργάζονται σε άλλο χρόνο. Είναι πολύ κοντά όμως στο να κλείσει ο κύκλος του εγωισμού. Κι η ιστορία έχει δείξει πως όσο νωρίτερα τους ζητάμε να "μάθουν" τόσο αργότερα τα καταφέρνουν. Κι αυτό γιατί  απλά γίνεται μια παρεμβολή σε αυτό που από την φύση τους χρειάζονται, άρα αναγκαία πάει όλο  πίσω.

Δεν μας εκθέτουν τα παιδιά μας σε κανέναν, δεν είναι απόδειξη ότι τα πάμε καλά, ούτε ότι δεν τα πάμε. Είναι του εαυτού τους η προσπάθεια να "μεγαλώσει". Δεν θα είναι έτσι για πάντα. Η περίοδος των τριών είναι μοναδική και ανεπανάληπτη για την αναπτυξη τους. Γιατί κλείνουν την πόρτα του βρέφους που σιωπηλά "χτίζει" τις προυποθέσεις, και ανοίγουν την πόρτα του παιδιού που όσα πήρε κι άλλα τόσα που βρίσκει καθημερινά γύρω του θα "μεγαλώσει" και  θα αρχίσει να ενδιαφέρεται για τους άλλους και τι κάνουν.

Είναι πολλές οι φορές που κοιτώ την Νάσια, κι άλλα τρίχρονα να κοιτούν τον κόσμο. Και μου φαίνονται σαν να βλέπουν ταινία, καθισμένα σε ένα παγκάκι τρώγοντας σποράκια. Κι έπειτα σκέφτομαι πως από ώρα σε ώρα θα βουτήξουν στο σενάριο για να παίξουν κι αυτά. Και δεν σας κρύβω ότι ανυπομονώ. Γιατί άλλωστε  κι εγώ έχω προ πολλού άλλους χρόνους!

Καλό φθινόπωρο που μπερδεύτηκε και μάλλον δεν θα έρθει.

Γραφή,αβίαστη!

Απόγευμα.Τρέχοντας προς την τουαλέτα του σπιτιού μας, συνάντησα αυτό...

Ένα γράμμα από γυαλόχαρτο στερεωμένο χειρουργικά στο χερούλι.Αφού έβαλα τα γέλια κατάλαβα αμέσως τον "ένοχο". Ένα από τα "μότο" του φετινού καλοκαιριού για το γιο μου, ήταν η ανακάλυψη ότι στα εστιατόρια χωρίζουν τις τουαλέτες σε "αγορίστικες" και "κοριτσίστικες". Με επιμονή επισκεφτήκαμε όλες τις πόρτες, για να παρατηρεί τις επιγραφές και τις ταμπέλες διαχωρισμού, και αρκετές μέρες μετά την επιστροφή έπαιζε με τον εαυτό του το παιχνίδι σε ποια από τις 2 τουαλέτες του σπιτιού (ναι έχουμε πολλές και όλες θέλουν καθάρισμα!) θα πάει. Η αλήθεια είναι πως έχει ένα τεράστιο ενδιαφέρον, για το σώμα του, τις λειτουργίες και τη διαφορετικότητα του φύλου του ενώ ταυτόχρονα τον κεντρίζουν και τα γράμματα.
Εγώ όμως παρόλα αυτά, χρειαζόμουν άμεσα την τουαλέτα, τον φώναξα λοιπόν να βγάλει την ταμπέλα για να μπω. Φυσικά, δεν είχαμε ευτυχώς, τελειώσει εκεί...
Αφού βγήκα, μου είπε ότι χώρισε τις τουαλέτες σε αγορίστικες και κοριτσίστικες. Η ένσταση μου ήταν ότι τα γράμματα από γυαλόχαρτο δεν είναι ταμπέλες και ότι θα πρέπει να σκεφτεί κάτι άλλο, αφήνοντας τον με την ταμπέλα στο χέρι και ένα δαιμόνιο ύφος. Τώρα που το σκέφτομαι μάλλον επικράτησε  η δασκάλα, γιατί το φυσιολογικό θα ήταν η ένσταση μου να είναι ότι στο σπίτι μας θα κ......με όπου θέλουμε!

Και κάπως έτσι ήρθε στο σπίτι μας το νόημα της γραφής.Σκέφτηκε να γράψει μια ταμπέλα από μόνος του.
Ύστερα από λίγο μου έφερε μαρκαδόρο, 2 χαρτάκια σημειώσεων, ψαλίδι και  2 γράμματα από γυαλόχαρτο.

"Θα γράψω "κ" όπως "κοριτσίστικες" και "α" όπως "αγορίστικες".Ψηλάφισε, έγραψε. Έκοψα κορδέλα, κάναμε τρύπα και έτοιμες.

Θα μου πεις τι  σημασία έχουν όλα αυτά για ένα 3μισάχρονο; 

Αν δει κανείς πίσω από την διαδικασία, έχουν και μάλιστα πολύ:

Είναι κοντά στο να κατανοήσει το πραγματικό νόημα της γραφής, που δεν είναι άλλο από το ότι αποτελεί εργαλείο αποτύπωσης αυτού που σκεφτόμαστε.
Η θέληση του να φτιάξει κάτι που τον ενδιαφέρει πολύ, τον σπρώχνει να γράψει, και όχι μια επιβεβλημένη άσκηση ή ένα βιβλίο που απλά τραβά γραμμές (ναι αυτά της προγραφής λέω). Δεν υπάρχει ισχυρότερο κίνητρο για την γνώση, από το ειλικρινές ενδιαφέρον του παιδιού.
Έχει  πρόσβαση σε ένα περιβάλλον που του δίνει τη δυνατότητα να κάνει αυτό που σκέφτεται με πρόσβαση σε ότι χρειάζεται και ξέρει να χειρίζεται (ψαλίδι, χαρτί, μπογιές, γράμματα από γυαλόχαρτο) του δίνει τη δυνατότητα να σκέφτεται και να χειρίζεται το περιβάλλον για να κάνει αυτό που θέλει και να ζητά βοήθεια εκεί που θέλει.
Προσεγγίζει τα γράμματα αισθητηριακά και άβίστα πάντα σε σύνδεση με τον πραγματικό κόσμο με ένα καταπληκτικό μοντεσσοριανό υλικό που του έφτιαξα. Τα γράμματα από γυαλόχαρτο μέσω της ψηλάφισης δίνουν στο παιδί μια καθαρά αισθητηριακή εικόνα της διαδικασίας γραφής και βοηθούν στο να γράψει το χέρι  όταν αυτό είναι έτοιμο.

Η γραφή και η ανάγνωση δεν είναι μαθήματα δημοτικού. Είναι εργαλεία του πραγματικού κόσμου που ενθουσιάζουν τα μικρότερα παιδιά όταν δεν δίνονται με διδακτισμό αλλά μέσα από τις αληθινές εμπειρίες. Η ηλικία 3-6 ετών δεν είναι ο προθάλαμος του δημοτικού, είμαι αισιόδοξη ότι το ανακαλύπτουν όλο και περισσότεροι, είναι από μόνη της ένα δωμάτιο με θέα!
 Όσο για αυτούς που φοβάστε μην βαρεθούν τα παιδιά σας, μην ανησυχείτε ο κόσμος έχει πολλά να μάθει κάνεις αρκεί να μάθει από νωρίς να σκέφτεται για να τα ανακαλύψει...
Καλό φθινόπωρο, αισιόδοξα πάντα, και ανυπομονώ να γνωρίσω την καινούργια ομάδα!

Ξεκινά ο 7ος κύκλος ΜΟΝΤΕΣΟΡΙΑΝΩΝ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ παιδιών 0-6 ετών στο Εργαστήρι μελέτης της παιδικής ηλικίας!

Το πρόγραμμα του φθινοπώρου:

ΤΕΤΑΡΤΗ 30 Σεπτέμβρη ωρα 18.15-20.15: Ο κρυφός κόσμος.

Πίσω από τα πρώτα 6 χρόνια ζωής κρύβεται ένας θαυμαστός κόσμος, πολύ διαφορετικός από αυτόν των ενηλίκων. Ένα από τα κυρίαρχα του στοιχεία είναι πως πίσω από συμπεριφορές που συχνά δυσκολεύουν την καθημερινότητα και την σχέση μας με το παιδί κρύβονται ανάγκες που δεν έχουν αναγνωριστεί. Αυτόν τόν κόσμο μπορούμε να τον αποκαλύψουμε μόνο αν γνωρίσουμε σε βάθος ποιο είναι το παιδί αυτή της ηλικίας και ποιες οι βαθιές αναπτυξιακές του ανάγκες. Η διάλεξη αυτή είναι η βάση για όλες
τις επόμενες.

ΤΕΤΑΡΤΗ 14 ΟΚΤΩΒΡΗ ώρα 18.15-20.15: Το φαγητό.

Η σχέση του παιδιού με την τροφή. Οι καλές διατροφικές συνήθειες. Ο πολιτισμός της οικογένειας και κυρίως τα κρυφά μηνύματα που δίνουμε για και μέσα από το φαγητό.

ΤΕΤΑΡΤΗ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ ώρα 18.15-20.15: Γερές βάσεις για την ομιλία και την γλώσσα.

Θα συζητήσουμε πότε αναμένουμε και πώς βοηθάμε σαν περιβάλλον τον λόγο του παιδιού. Η γλώσσα, η ομιλία, η γραφή και η ανάγνωση έχουν μια φυσική εξέλιξη που ξεκινά από πολύ νωρίς χωρίς διδακτισμό αλλά σαν φυσιολογική συμπεριφορά απέναντι στο παιδί. Πώς λοιπόν μπορούμε να αναγνωρίσουμε και να βοηθήσουμε αυτή την φυσική εξέλιξη της γλώσσας στα πρώτα 6 χρόνια;

ΤΕΤΑΡΤΗ 11 ΝΟΕΜΒΡΗ ωρα 18.15-20.15: Η μαθηματική σκέψη (παιδιά 2-6 ετών).

Τα μαθηματικά βρίσκονται παντού και είναι συχνά το μάθημα που δυσκολεύει αργότερα τα παιδιά. Και αυτό γιατί είναι αρκετά αφηρημένο χωρίς πριν να έχει δοθεί χειροπιαστά. Πού βρίσκουμε στην καθημερινότητα μας τα μαθηματικά και πώς θα καλλιεργήσουμε από νωρίς την σχέση του παιδιού με την χρηστική και πιο ουσιαστική πλευρά των μαθηματικών;

ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΝΟΕΜΒΡΗ ώρα 18.15-2015: Πες μου ποιος είμαι.

Η ρεαλιστική εικόνα για τον εαυτό μας είναι εναρκτήριος δύναμη για τα πάντα.Τα παιδιά των πρώτων 6 χρόνων χτίζουν τις βάσεις της προσωπικότητας τους. Από δικό τους δυναμικό, από κληρονομικότητα, από το περιβάλλον και από εμπειριές. Εμείς οι γονείς μπορούμε να βάλουμε το χεράκι μας μόνο στα δύο τελευταία, περιβάλλον και εμπειρίες.

Τις ομάδες συντονίζει η Ντίνα Νομικού Μοντεσσοριανή εκπαιδευτικός. Το πλήρες βιογραφικό της μπορείτε να βρείτε στο thechildin.blogspot.gr

Οι διαλέξεις θα γίνουν στο ΕΜΕΠΗ, Ιωάννου Φιλήμονος 3, μετρό Μάγαρο Μουσικής ή Αμπελόκηποι. Κόστος 15 ευρώ ανά διάλεξη.

Δηλώσεις συμμετοχής στο 211 4051903.

Υπεύθυνη ΕΜΕΠΗ: Εμμανουέλα Κατρινάκη

Το μανταρίνι...η ελεύθερη επιλογή, η επανάληψη και η τελειοποίηση!

Σε ένα ξύλινο μανάβη στην κουζίνα κείτονται όλα τα χειμωνιάτικα φρούτα προς βρώση της οικογενείας! 

Στον Δημήτρη δεν αρέσουν καθόλου τα μανταρίνια.

Ο Δημήτρης καθαρίζει περίπου 4-5 μανταρίνια ημερησίως!

Παράδοξο κι όμως αληθινό!

"Και τον αφήνεις; " με ρώτησε με αναμενόμενη απορία μια φίλη και μητέρα!

'Όχι μόνο τον αφήνω, τον ενθαρρύνω κιόλας, έβαλα στο ράφι του ένα δισκάκι για να καθαρίζει όποτε και όσες φορές θέλει. Το γιατί είναι μεγάλη ιστορία...

Το πρώτο που θα έρχονταν στο μυαλό κάθε γονιού θα ήταν να πει "αφού δεν τα τρως τι τα καθαρίζεις;" Στην ηλικία του Δημήτρη όμως δεν έχει πάντα σημασία το αποτέλεσμα αλλά η διαδικασία, και στην προκειμένη αυτό που τον ενδιαφέρει είναι το ξεφλούδισμα και όχι το τι θα κάνει το μανταρίνι μετά. Κάτι από την φύση και την ανάγκη του να μάθει και να αναπτυχθεί τον σπρώχνει προς τα εκεί Είναι ζωτικής σημασίας να παρατηρούμε τι αγαπούν να κάνουν τα παιδιά μας στον εκάστοτε χρόνο και χώρο και να τα βοηθάμε να το κάνουν. Και τις περισσότερες φορές αγαπούν να κάνουν ότι έχει σχέση με την καθημερινότητα του σπιτιού. Αντί να του αγοράσω ένα πολύχρωμο πλουμιστό παιχνίδι για τον οπτικοκινητικο συντονισμό που επιβάλλεται να αναπτύξει τώρα που κοντεύει δύο, του έδωσα ένα δισκάκι και δυο όμορφα πιατάκια για να ξεφλουδίσει το μανταρίνι, να το μυρίσει και μετά να αναζητήσει ποιος θα το φάει!! 

Κι είναι τόση η ορμή του να το κάνει που μπορεί να το επαναλάβει πολλεεεές φορές μέχρι να κουραστούν τα δαχτυλάκια του. Κι όλες τις φορές η συγκέντρωση του είναι μεγάλη. Το να μπορεί ένα παιδί από τόσο μικρή ηλικία να προσηλώνεται σε αυτό που το ενδιαφέρει και να ολοκληρώνει μια διαδικασία (επιλογή, μεταφορά στο τραπέζι, ξεφλούδισμα, πέταγμα , επιστροφή στο ράφι) είναι και εφικτό και πολύ σημαντικό για να δομήσει έννοιες όπως η λογική σειρά.Για την οικονομία του πράγματος μιας και μιλάμε για φαγητό και δεν είναι καθόλου καλό μήνυμα να πετιέται ένα φρούτο τα αποθηκεύουμε, αφού δεν μπορούμε να φάμε άλλα στο ψυγείο. Παρατηρώντας τον δε είδα ότι καθαρίζει 2-3 την φορά όποτε φροντίζω να έχει περίπου τόσα ο μανάβης!

Τι νόημα έχει να το κάνει πολλές φορές; 

Τα παιδιά έχουν την τάση να θέλουν να τελειοποιήσουν αυτό που τα ενδιαφέρει τον εκάστοτε καιρό και μέσω της επανάληψης τελικά θα το καταφέρουν, για αυτό και δεν διακόπτουμε ή βοηθάμε ένα παιδί που με πείσμα προσπαθεί να καταφέρει κάτι και επιμένει ξανά και ξανά...μόλις το τελειοποιήσει θα χάσει κάθε ενδιαφέρον και θα πάει παρακάτω!! Είμαι σίγουρη πως το μανταρίνι μετρά μέρες μέχρι να μην ξαναασχοληθεί μαζί του ο Δημήτρης ή μάλλον να ασχοληθεί αλλά για άλλον πια λόγο.

Μέχρι τα 3-4 χρόνια τα παιδιά χτίζουν τον εαυτό τους. Το μανταρίνι λοιπόν προσφέρει στον Δημήτρη μια δεξιότητα. Μετά τα 5 που η δεξιότητα έχει τελειοποιηθεί πια γιατί του επιτρέψαμε ελεύθερα να επιλέξει να το κάνει και να το επαναλάβει όσες φορές θέλει,  η φύση του θα τον σπρώξει πάλι να καθαρίσει άπειρα  μανταρίνια άλλα για άλλο λόγο, για να προσφέρει στην παρέα, στην οικογένεια και γενικά για κοινωνικό πια σκοπό!!

Κάθε φορά που τον βλέπω να φτάνει στο καλάθι για να πετάξει τα φλούδια, σκέφτομαι πως όσο μπορώ του έχω δώσει τις ευκαιρίες που διδάχθηκα για να αναπτυχθεί σωστά...το προετοιμασμένο περιβάλλον, την ελεύθερη επιλογή και τη επανάληψη! Είναι μερικές από τις βασικότερες αρχές της μοντεσσοριανής παιδείας για την μάθηση που έχουν ανάγκη όλα τα παιδιά του κόσμου!

Προχθές άρχισε να ξεφλουδίζει και το τσουρέκι....αφού δοκίμασε να ξεφλουδίσει με το χέρι και ένα μήλο! Ελπίζω να καλύψει  σύντομα την ανάγκη του να ξεφλουδίζει γιατί δεν μπορώ να σκεφτώ τι άλλο θα ξεφλουδίσει και ούτε εγώ αλλά ούτε και ο μπαμπάς του μπορούμε να φάμε άλλα μανταρίνια!!!

Καλό απόγευμα!